Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου 2014
Τελευταίες Εξελίξεις
Αρχική / Συνεντεύξεις / Μανώλης Σφακιανάκης: «Λέμε ΝΑΙ στο Διαδίκτυο και στις νέες τεχνολογίες»
Μανώλης Σφακιανάκης: «Λέμε ΝΑΙ στο Διαδίκτυο και στις νέες τεχνολογίες»

Μανώλης Σφακιανάκης: «Λέμε ΝΑΙ στο Διαδίκτυο και στις νέες τεχνολογίες»

Όταν ακούμε την έκφραση «Δίωξη του Ηλεκτρονικού Εγκλήματος» το μυαλό μας πηγαίνει αυτόματα στον Μανώλη Σφακιανάκη, τον αξιωματικό που από το 1995 ασχολείται με την  έρευνα των υποθέσεων που σχετίζονταν με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών και του Διαδικτύου. «Όσο αυξάνεται η ευρυζωνικότητα, ανεβαίνει και η εγκληματικότητα», παραδέχεται ο προϊστάμενος της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Δεν πιστεύει όμως στη δαιμονοποίηση του Διαδικτύου, αλλά στην ενημέρωση των χρηστών για την ορθή χρήση του!

Συναντήσαμε τον προϊστάμενο του τμήματος Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος κ. Μανώλη Σφακιανάκη την επομένη της σύλληψης του 27χρονου διαχειριστή του προφίλ «ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΠΑΣΤΙΤΣΙΟΣ» στο Facebook. Μία από τις πρώτες μας ερωτήσεις αφορούσε –αναπόφευκτα- στην αυστηρότητα με την οποία αντιμετωπίστηκε ο νεαρός, για να λάβουμε την κατηγορηματική απάντηση: «Από τη στιγμή που υπήρχαν καταγγελίες και ο εισαγγελέας διέταξε έρευνα, εμείς απλώς εφαρμόσαμε τον νόμο».

Σύμφωνα με τον κ. Σφακιανάκη, η εικόνα του ηλεκτρονικού εγκλήματος τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει δραματικά. «Όσο το Διαδίκτυο εξελίσσεται, εξελίσσονται και οι μορφές της εγκληματικότητας που συναντάμε εκεί», σημειώνει. Είναι χαρακτηριστικό ότι την Ελλάδα της οικονομικής κρίσης, έχουν αυξηθεί σημαντικά, το τελευταίο 9μηνο, οι καταγγελίες για απάτες μέσω Διαδικτύου.

Πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα από το 1995 μέχρι σήμερα;

Βιώνουμε πλέον μία μετάλλαξη του εγκλήματος. Έχουμε σύγχρονες μορφές εγκληματικότητας και συμπεριφορές που αλλάζουν καθημερινά. Άλλο ήταν το έγκλημα το 1995 και άλλο είναι το 2012. Ολόκληρος ο ποινικός κώδικας έχει σήμερα μεταφερθεί στο Διαδίκτυο!

Εκβιάσεις, συκοφαντίες, απειλές, όλα τα εγκλήματα γίνονται πλέον ηλεκτρονικά. Στο εξωτερικό, έχει καταγραφεί ακόμη και ανθρωποκτονία μέσω Ίντερνετ! Πώς; Χάκερ μπήκε στο ηλεκτρονικό σύστημα του νοσοκομείου, άλλαξε τη συνταγή του ασθενούς και ο άνθρωπος πέθανε ενώ νοσηλευόταν στο νοσοκομείο!

Στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στην Κέρκυρα, ένα like που έκανε κάποιος στο facebook, στο προφίλ μιας κοπέλας, εξόργισε τόσο τον φίλο της, που εκτέλεσε τον πρώτο εν ψυχρώ!

Έχουμε επίσης πολλές κλοπές μέσα από το Διαδίκτυο. Χάκερς αποκτούν πρόσβαση σε τραπεζικούς πελάτες τους κάνουν hack και μετά διεισδύουν στον τραπεζικό τους λογαριασμό, αρπάζοντας όλα τα χρήματα. Ζούμε στην εποχή της αναίμακτης κλοπής, όπου ο ληστής έχει για «όπλο» του το πληκτρολόγιο.

Δεν υπάρχει εγκληματική συμπεριφορά που να μην έχει αλλάξει. Κάποιες μορφές εγκλήματος μάλιστα, έχουν μεταλλαχθεί και 2 και 3 φορές. Όσο μεγαλώνει η ευρυζωνικότητα, μεγαλώνει και η εγκληματικότητα.

Ξεκινήσαμε να ερευνούμε μία υπόθεση τον μήνα και τώρα δεχόμαστε περίπου 100 καταγγελίες την ημέρα!

Το τελευταίο 8μηνο-9μηνο έχουμε μάλιστα μια έξαρση των καταγγελιών, που αφορούν σε απάτες. Πολλοί άνθρωποι, που ασχολούνται με το Διαδίκτυο νομίζουν πως βρήκαν, μέσα στην κρίση, τον τρόπο για να αποκτήσουν «εύκολο χρήμα».

Υπάρχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες ανά κατηγορία εγκληματικότητας;

Η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος είναι πλέον ο δεύτερος πόλος μιας μεγάλης Υπηρεσίας που λέγεται Υπηρεσία Οικονομικής Αστυνομίας και Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Η δική μας υποδιεύθυνση διαθέτει τέσσερα τμήματα:

  1. Γενικών Υποθέσεων: Ασχολείται με υποθέσεις που αφορούν απειλές, εκβιάσεις, συκοφαντίες, social media.
  2. Παιδικής πορνογραφίας: Τα τελευταία δύο χρόνια έχουμε πραγματοποιήσει 175 συλλήψεις και έχουμε σχηματίσει δικογραφίες για διακίνηση υλικού παιδικής πορνογραφίας. Πολλοί από αυτούς τους κατηγορουμένους είναι άτομα υπεράνω κάθε υποψίας: ανάμεσά τους υπάρχει ένας γιατρός, δύο αστυνομικοί και 6 στρατιωτικοί!
  3. Προστασίας Δικαιωμάτων: Ασχολείται με τα δικαιώματα λογισμικού, προστασίας και γίνεται προσπάθεια αντιμετώπισης περιπτώσεων εισβολών «χάκινγκ» και «κράκινγκ».
  4. Ασφάλεια δικτύων: Ασχολείται με την ασφάλεια στα δίκτυα, την ασφάλεια των τηλεπικοινωνιών.

Ταυτόχρονα, σε κάθε νομό της χώρας διαθέτουμε έναν αξιωματικό εκπαιδευμένο σε θέματα ηλεκτρονικού εγκλήματος. Έτσι, αν χρειαστούμε οτιδήποτε από έναν νομό, ενημερώνουμε σε πρώτη φάση τον αξιωματικό-σύνδεσμο της υπηρεσίας μας.

Ένα άλλο συχνό φαινόμενο είναι οι αυτοκτονίες που ανακοινώνονται μέσω Ίντερνετ. Πόσες τέτοιες αυτοκτονίες έχετε αποτρέψει;

Έχουμε αποτρέψει 550 αυτοκτονίες τα τελευταία 5 χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι 60 από αυτούς, όταν τους βρήκαμε ήταν σε ημιλιπόθυμη κατάσταση και χρειάστηκε να νοσηλευθούν σε μονάδες εντατικής θεραπείας.

Πώς ενεργείτε για την αποτροπή τους;

Από τη στιγμή που ένας πολίτης θα μας ενημερώσει ότι έχει δει κάποιο μήνυμα απόγνωσης στο Διαδίκτυο, παίρνουμε το μήνυμα, ενημερώνουμε τον Εισαγγελέα και ο Εισαγγελέας διατάζει την άρση του απορρήτου. Στη συνέχεια, με εντολή του Εισαγγελέα, ζητάμε από τον πάροχο να μας πει σε ποιο σπίτι ανήκουν τα ίχνη.

Επειδή οι περισσότεροι κάνουν την ανακοίνωση αυτή facebook, google ή twitter, έχουμε αναπτύξει συνεργασίες με τις αντίστοιχες εταιρείες, και πλέον μπορούμε να εντοπίζουμε τα ηλεκτρονικά ίχνη μέσα σε ελάχιστα λεπτά.

Υπάρχει κάποιο λογισμικό που εντοπίζει τις λέξεις – κλειδιά που παραπέμπουν σε αυτοκτονία;

Λογισμικό έχουμε, αλλά μόνο για τον εντοπισμό των παιδόφιλων. Τον Μάιο του 2010, αστυνομικοί της υπηρεσίας μας εκπαιδεύθηκαν από εμπειρογνώμονες της κυβέρνησης των ΗΠΑ στη χρήση του λογισμικού TLO, που εντοπίζει και παράλληλα ταυτοποιεί, σε πραγματικό χρόνο (real-time), τα ηλεκτρονικά ίχνη όλων των χρηστών του Διαδικτύου που διακινούν υλικό παιδικής πορνογραφίας. Πρόκειται για ένα πολύ ακριβό πρόγραμμα που ελάχιστες χώρες, μας επιτρέπει όμως να είμαστε μία από τις λίγες χώρες που μπορούν κάνουν πρωτογενείς έρευνες για τη διακίνηση πορνογραφικού υλικού. Η χρήση του νομιμοποιείται με την υπ’ αριθμόν 443 γνωμοδότηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.

Με τη βοήθεια αυτού του λογισμικού, έχουν ήδη εντοπιστεί χρήστες του Διαδικτύου σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, να διακινούν και να κατέχουν υλικό παιδικής πορνογραφίας. Δυστυχώς, ακόμη και στη χώρα μας υπάρχουν άτομα που πληρώνουν 2 και 3 και 5 χιλιάδες ευρώ, για να παρακολουθήσουν live στο Διαδίκτυο κακοποιήσεις-βιασμούς παιδιών…

Υπάρχει κάποια υπόθεση που να σας έχει συγκλονίσει, στα τόσα χρόνια καριέρας;

Ναι, ήταν η υπόθεση της απαγωγής μιας 14χρονης μαθήτριας, προ εξαμήνου, η οποία, απογοητευμένη από έναν χωρισμό, γνώρισε στο Ίντερνετ κάποιον αλλοδαπό που τη συνάντησε και την έπεισε να πάει στο σπίτι του!

Εκεί τη φυλάκισε και επί έναν μήνα το κορίτσι δεχόταν βιασμούς από 12 συμπατριώτες του. Η υπηρεσία μας είχε ζητήσει από την εταιρεία του facebook να μας δώσει όποιο ίχνος της κοπέλας εντόπιζε, και κάποια στιγμή επικοινώνησαν μαζί μας.

Η κοπέλα είχε πείσει έναν από τους αλλοδαπούς να την πάει σε ένα ίντερνετ καφέ να δει τα μηνύματά της. Μόλις έγινε η ταυτοποίηση του ίχνους, ξεκίνησε ολόκληρη επιχείρηση, με αξιωματικούς να ψάχνουν την περιοχή γύρω από το ίντερνετ καφέ. Τελικά, μια κυρία μας υπέδειξε ένα σπίτι, όπου είχε δει την 14χρονη. Κάναμε έφοδο, ακολούθησε συμπλοκή, κατορθώσαμε όμως να τη σώσουμε και να την παραδώσουμε στους γονείς της. Η πιο συγκινητική στιγμή στην καριέρα μου ήταν η στιγμή που παρέδωσα αυτό το κορίτσι στους γονείς του…

Γιατί μας έχει κερδίσει τo facebook;

Το facebook είναι ένα εργαλείο που σου δίνει πρώτα από όλα τη δυνατότητα να βρεις τους παλιούς σου φίλους! Κι αυτό είναι μεγάλη χαρά!

Εμείς λέμε «ναι» στο facebook, ναι στο twitter, ναι σε όλα. Αλλά υπό προϋποθέσεις. Δεν μπορείς να γράφεις στο facebook ότι θα φύγεις σε άδεια 7-17, γιατί ο κλέφτης θα σε επισκεφθεί μεταξύ 8 και 16. Δεν μπορείς εξωτερικεύεις προσωπικά σου δεδομένα στο facebook, απόρρητα στοιχεία σου, τη διεύθυνση ή το τηλέφωνο σου. Ή τα παιδιά σου με μαγιό. Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι κάνουν κατάχρηση του μέσου.

Συμφωνείτε με το να έχουν τα παιδιά λογαριασμό στο facebook;

Το ίδιο το facebook δεν επιτρέπει σε παιδιά κάτω από 13 ετών να έχουν λογαριασμό.

Η δική μας άποψη ωστόσο, είναι διαφορετική. Πιστεύουμε ότι τα παιδιά πρέπει να τα θωρακίζεις από πολύ μικρά από 4-5 ετών, να τους δείχνεις το Διαδίκτυο και να τους μάθει να ξεχωρίζουν το καλό από το κακό. Είναι απαράδεκτο, να δαιμονοποιούμε το Διαδίκτυο και να απαγορεύουμε στα παιδιά να μπουν στο Ίντερνετ. Αυτό είναι λάθος.

Το υπουργείο Δημόσιας Τάξης διοργανώνει ημερίδες σε όλη την Ελλάδα, σε δήμους, κοινότητες και νομούς, που διδάσκουν στον κόσμο την ασφαλή πλοήγηση. Αξιωματικοί της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος κάνουν μαθήματα ακόμη και σε νηπιαγωγεία. Επίσης, χάρη σε ένα σύστημα cloud computing, που διαθέτει η υπηρεσία μας, κάθε Παρασκευή, συνδεόμαστε σε πραγματικό χρόνο με 50-60 σχολεία παράλληλα και πραγματοποιούμε μια ημερίδα την οποία παρακολουθούν εκατοντάδες μαθητές. Μας ζήτησε το υπουργείο παιδείας να το κάνουμε αυτό, καθώς υπήρχε σχετικό αίτημα από εκατοντάδες σχολεία. Ήθελαν να μάθουν από εμάς, από πρώτο χέρι, πώς μπορεί κανείς να κάνει ασφαλή πλοήγηση.

Για τα μικρά παιδιά, έχουμε φτιάξει επίσης το cyberkid.gr, μια ιστοσελίδα με ενδιαφέροντα παιχνίδια που έχουν αναπτύξει οι επιστήμονες της υπηρεσίας μας, αντί για τα αμφιβόλου ποιότητας παιχνίδια που υπάρχουν στο Ίντερνετ.

Τέλος, διοργανώνουμε συνέδρια για την ασφαλή πλοήγηση. Ένα τέτοιο, πολύ επιτυχημένο συνέδριο διοργανώσαμε τον περασμένο Φεβρουάριο, με αφορμή την παγκόσμια ημέρα του Ίντερνετ. Το επόμενο συνέδριό μας θα αφορά στη βιομηχανική κατασκοπεία.

Πόσες είναι οι καταγγελίες που δέχεστε σε καθημερινή βάση σε σχέση με το facebook;

Τουλάχιστον 20! Έχουμε περιπτώσεις κλοπής των κωδικών από χάκερς που χρησιμοποιούν το προφίλ άλλων ατόμων, εκβιάσεις μέσω facebook,  συκοφαντίες και πολλά άλλα.

Πού μπορεί να απευθύνεται κανείς αν έχει πρόβλημα;

Στο τηλέφωνο 2106476464 και στο e-mail ccu@cybercrimeunit.gov.gr

8 συμβουλές ορθής χρήσης του Διαδικτύου από τον Μανώλη Σφακιανάκη

  1. Ελέγχω την πηγή αυτού που διαβάζω. Στο Διαδίκτυο μπορεί να γράψει κανείς ό,τι  θέλει, όποτε θέλει.
  2. Χρησιμοποιώ προπληρωμένες κάρτες για τις ιντερνετικές μου αγορές.
  3. Δεν εμπιστεύομαι ό,τι είναι φθηνό και εύκολο!  Προσέχω το ευκαιριακό, καθώς το φθηνό τις περισσότερες φορές κάτι κρύβει. Όταν δω κάτι ύποπτο θα πρέπει να επικοινωνήσω με τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος για να δω τι κρύβεται από πίσω.
  4. Αν λάβω e-mail που λέει ότι είμαι ο νικητής του λόττο, ενώ δεν παίζω ή κληρονόμος από τη Νιγηρία, πρέπει να είμαι προσεκτικός. Κανείς δεν μοιράζει χρήματα στο Διαδίκτυο.
  5. Προσέχω τους κωδικούς μου στις συναλλαγές μέσω e-banking. Καμία τράπεζα, ποτέ, δεν θα ζητήσει μέσω e-mail να κάνουμε ενημέρωση του λογαριασμού μας.
  6. Προσέχω με ποιον συνομιλώ στο Διαδίκτυο. Δεν είναι πάντα αυτός που παρουσιάζεται. «Ο κίνδυνος είναι πολύ μεγαλύτερος για τα μικρά παιδιά που ενθουσιάζονται με αυτά που τους λένε επιτήδειοι στα chat room. Οι γονείς δυστυχώς είναι σε αγώνα δρόμου, για να βγάλουν τον επιούσιο και αφήνουν τα παιδιά μόνα τους. Τα παιδιά, αναζητώντας παρέα και κουβέντα μετά το σχολείο, καλύπτουν αυτήν την ανάγκη μέσα στα chat rooms. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλά παιδιά έχουν πέσει με αυτόν τον τρόπο στα χέρια επιτήδειων και έχουν εξαφανιστεί», τονίζει ο κ. Σφακιανάκης. Όταν το παιδί βρίσκεται μπροστά στον υπολογιστή, οι γονείς δεν πρέπει να είναι εφησυχασμένοι ότι τίποτα «κακό» δεν πρόκειται να συμβεί. Οι κίνδυνοι που υπάρχουν στην πραγματική ζωή, υπάρχουν και στο Ίντερνετ.
  7. Δεν επιτρέπω στο παιδί μου να συναντηθεί με άτομο που γνώρισε μέσω Διαδικτύου. Είναι σημαντικό κάθε γονιός να διδάξει στο παιδί του να αρνείται από μόνο του να συναντηθεί με άτομα που έχει γνωρίσει στο Διαδίκτυο.
  8. Αν ένα παιδί κλείσει ραντεβού με κάποιον άγνωστο που γνώρισε στο Ίντερνετ και επιμένει να πάει στο ραντεβού, καλό είναι να πάρει μαζί δυο φίλους του. «Είχαμε πρόσφατα μια υπόθεση, όπου μια μαθήτρια πήγε σε κεντρική πλατεία της Αθήνας, να συναντήσει τον ‘17χρονο ‘με τον οποίο μιλούσε στο Ίντερνετ. Της παρουσιάστηκε ένας 65χρονος ιερέας, ο οποίος μάλιστα επεχείρησε να την βάλει μέσα σε ένα βανάκι! Ευτυχώς, η κοπέλα είχε δύο φίλους μαζί της,  έγινε συμπλοκή, την έσωσαν. Η υπόθεση είναι τώρα στα δικαστήρια», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Σφακιανάκης.

Είσαι παιδί και μπαίνεις στο Ίντερνετ;

  • Μην δίνεις σε κανέναν, ούτε στον καλύτερό σου φίλο, τους κωδικούς πρόσβασής σου στο Διαδίκτυο. Τα μόνα άτομα που θα πρέπει να γνωρίζουν τους κωδικούς σου είναι οι γονείς σου.
  • Μην απαντάς σε ηλεκτρονικά μηνύματα που σε κάνουν να αισθάνεσαι άβολα. Σε περίπτωση που λάβεις ένα τέτοιο μήνυμα, ενημέρωσε τους γονείς σου ή σε κάποιο πρόσωπο που εμπιστεύεσαι.
  • Μην δίνεις προσωπικές πληροφορίες χωρίς την άδεια των γονιών σου (επίθετο, όνομα, ηλικία, διεύθυνση κατοικίας, αριθμό τηλεφώνου, οικογενειακό εισόδημα, ωράρια σχολείου, ονόματα φίλων κ.λπ.)
  • Απόφυγε να στείλεις τη φωτογραφία και τα προσωπικά σου στοιχεία μέσω Διαδικτύου σε άγνωστο.
  • Σιγουρέψου για τις γνωριμίες σου στο Διαδίκτυο. Να θυμάσαι ότι τα άτομα που γνωρίζεις, μπορεί να μην είναι αυτά που σου λένε ότι είναι!
  • Αν κάποιος σε παρενοχλεί, θυμήσου ότι μπορείς να βγεις από τον ιστότοπο, με ένα απλό «κλικ»!
  • Σκέψου πολύ καλά πριν αποφασίσεις να συναντηθείς με τον «διαδικτυακό σου φίλο», ενημέρωσε τους γονείς σου ή κάποιο άτομο που εμπιστεύεσαι και φρόντισε αυτή η συνάντηση να γίνει σε δημόσιο χώρο.
  • Μην εμπιστεύεσαι ό,τι βλέπεις στο Διαδίκτυο.